మధ్యాహ్న ఉపవాసం లేదా ఇంటర్మిటెంట్ ఫాస్టింగ్ అనే ఆహార పద్ధతి ఇటీవలి కాలంలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ప్రాచుర్యం పొందింది. ఆరోగ్యం మెరుగుపరచుకోవాలనుకునే వారు, బరువు తగ్గించుకోవాలనుకునే వారు, రక్తంలో చక్కెర స్థాయులను నియంత్రించుకోవాలనుకునే వారు దీనిని ఒక పరిష్కారంగా భావిస్తున్నారు. అయితే తాజా పరిశోధనలు ఈ విధానంపై ఒక కొత్త చర్చను తెరపైకి తెచ్చాయి. ఇప్పటివరకు ఇది శరీరానికి లాభకరమేనని అనుకున్నా, దీని వల్ల హృదయానికి అనుకోని ముప్పులు తలెత్తే అవకాశం ఉందని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు.
మధ్యాహ్న ఉపవాసం అనేది ఒక ప్రత్యేకమైన ఆహార అలవాటు. రోజులో కొన్ని గంటలు మాత్రమే ఆహారం తీసుకోవడం, మిగతా గంటలలో పూర్తిగా ఉపవాసం ఉండడం ఇందులో భాగం. సాధారణంగా ఎక్కువ మంది పాటించే విధానం 16 గంటలు ఉపవాసం ఉండి, మిగతా 8 గంటలపాటు మాత్రమే ఆహారం తీసుకోవడం. ఈ పద్ధతిని పాటించడం వల్ల శరీరంలో నిల్వైపోయిన కొవ్వు కరిగిపోతుందని, జీర్ణక్రియ మెరుగుపడుతుందని, మధుమేహం వంటి సమస్యలను నియంత్రించవచ్చని ప్రచారం ఎక్కువైంది. కొంతమంది దీని వల్ల నిజంగా బరువు తగ్గారని, శరీరంలో తేలికగా అనిపించిందని అనుభవపూర్వకంగా చెబుతారు.
కానీ తాజాగా వెలువడిన ఒక విస్తృతమైన పరిశోధన ప్రకారం, రోజుకు కేవలం ఎనిమిది గంటలపాటు మాత్రమే ఆహారం తీసుకునే వారు హృద్రోగాలతో మరణించే ప్రమాదం ఎక్కువగా ఉంటుందని తేలింది. సుమారు ఇరవై వేల మందిపై సేకరించిన సమాచారం ఆధారంగా చేసిన విశ్లేషణలో, ఈ విధానాన్ని క్రమం తప్పకుండా పాటించే వారికి హృదయానికి సంబంధించిన సమస్యలతో మరణించే అవకాశాలు రెండింతలు పెరిగినట్లు గుర్తించారు. ముఖ్యంగా హృదయపోటు, స్ట్రోక్ వంటి వ్యాధులు ఎక్కువగా ఎదురయ్యే అవకాశం ఉందని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు.
ఇది విన్నవెంటనే చాలామంది అయోమయానికి గురయ్యే అవకాశం ఉంది. ఎందుకంటే ఇప్పటివరకు ఇంటర్మిటెంట్ ఫాస్టింగ్ను ఒక సూపర్ డైట్గా, అనేక రోగాలను తగ్గించే మార్గంగా భావించారు. కానీ ప్రతి శరీరానికి ఒకే విధంగా ఇది ప్రయోజనం కలిగించదు. కొంతమందికి ఇది నిజంగా ఉపశమనం కలిగించినా, మరికొంతమందికి దీని వల్ల శరీరంపై ప్రతికూల ప్రభావాలు కనిపిస్తాయి. ముఖ్యంగా హృద్రోగాలు లేదా రక్తపోటు వంటి సమస్యలు ముందే ఉన్నవారు ఈ విధానాన్ని ప్రారంభించే ముందు తప్పనిసరిగా వైద్యులను సంప్రదించాలి.
ఆహారాన్ని ఎక్కువ సేపు మానేసి, తక్కువ సమయంలో ఎక్కువగా తినడం వలన శరీరంలోని హార్మోన్ల సమతుల్యత దెబ్బతినే అవకాశం ఉంది. అలాగే, దీర్ఘకాలిక ఉపవాసం వలన శరీరానికి అవసరమైన పోషకాలు అందకపోవడం జరుగుతుంది. ఇది గుండె కండరాలకు బలహీనతను తెచ్చిపెట్టవచ్చు. పైగా, రక్తంలో చక్కెర స్థాయిలు ఒక్కసారిగా తగ్గిపోవడం లేదా పెరగడం వలన కూడా హృదయంపై భారం పెరుగుతుంది.
అయితే మధ్యాహ్న ఉపవాసం పూర్తిగా తప్పు అనే భావన కలగరాదు. దీని వల్ల కొన్ని ప్రయోజనాలు కూడా ఉన్నాయని గత పరిశోధనలు సూచించాయి. ఉదాహరణకు, బరువు తగ్గడం, రక్తపోటు నియంత్రణ, శరీరంలోని ఇన్సులిన్ ప్రతిస్పందన మెరుగుపడటం వంటివి. కాని వీటి లాభాలు సాధారణంగా తక్కువ కాలంలోనే కనిపిస్తాయి. దీర్ఘకాలంలో ఎలాంటి ప్రభావం చూపుతుందో స్పష్టమైన ఆధారాలు ఇంకా లేవు. అందుకే శాస్త్రవేత్తలు దీన్ని ఒక అద్భుత పరిష్కారంగా కాకుండా జాగ్రత్తగా అనుసరించాల్సిన విధానంగా చెబుతున్నారు.
ప్రత్యేకించి వృద్ధులు, మధుమేహం ఉన్నవారు, రక్తపోటు సమస్యలతో బాధపడుతున్న వారు లేదా ఇప్పటికే హృదయ సంబంధిత సమస్యలు ఎదుర్కొంటున్న వారు ఈ విధానాన్ని అనుసరించే ముందు మరింత జాగ్రత్త వహించాలి. ఎందుకంటే వీరి శరీరంలో ఇప్పటికే ఉన్న సమస్యలు ఉపవాసం వలన మరింత తీవ్రమయ్యే అవకాశం ఉంది. అలాగే గర్భిణీలు, చిన్నపిల్లలు, క్రమం తప్పకుండా మందులు వాడుతున్నవారు కూడా దీన్ని స్వయంగా ప్రయత్నించడం ప్రమాదకరం.
ఆరోగ్యకరమైన జీవనశైలిలో ముఖ్యమైన అంశం సమతుల ఆహారం. శరీరానికి కావలసిన కార్బోహైడ్రేట్లు, ప్రోటీన్లు, కొవ్వులు, విటమిన్లు, ఖనిజాలు అన్నీ సరైన మోతాదులో అందడం చాలా అవసరం. ఉపవాసం వలన ఇవి సమతులంగా అందకపోతే, గుండెతో పాటు ఇతర అవయవాలు కూడా దెబ్బతింటాయి. అందుకే ఏ విధమైన కొత్త ఆహార అలవాటు పాటించాలన్నా ముందు వైద్యుల సలహా తీసుకోవడం అత్యవసరం.
మధ్యాహ్న ఉపవాసం ఒకరికీ ఉపయోగకరమైతే, మరొకరికీ హానికరమవచ్చు. శరీర నిర్మాణం, వయస్సు, దైనందిన పనులు, మునుపటి ఆరోగ్య చరిత్ర వంటి అనేక అంశాల ఆధారంగా ఇది వేరువేరుగా ప్రభావం చూపుతుంది. కాబట్టి దీనిని ఒకే విధంగా అందరికీ వర్తింపజేయడం సరికాదు.
మొత్తం మీద మధ్యాహ్న ఉపవాసం గురించి రెండు విధాల అభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. ఒకవైపు ఇది బరువు తగ్గించడంలో, శరీరాన్ని తేలికగా ఉంచడంలో సహాయపడుతుందని చెప్పబడుతున్నా, మరోవైపు ఇది హృదయానికి హానికరమని తాజా అధ్యయనాలు హెచ్చరిస్తున్నాయి. అందువల్ల దీనిని ఒక మాయాజాలంలా భావించి, యాదృచ్ఛికంగా పాటించడం సరైంది కాదు. ప్రతి ఒక్కరూ తమ ఆరోగ్య పరిస్థితులను పరిగణనలోకి తీసుకుని, వైద్య నిపుణుల మార్గదర్శకత్వంలో మాత్రమే ఈ పద్ధతిని అనుసరించాలి.
Authors
