వాషింగ్టన్: భారత్, ఇరాన్, కేంద్ర ఆసియా ప్రాంతాల మధ్య వ్యాపార, వాణిజ్యం అధికంగా పెరుగుదల పొందే మార్గాలుగా చబాహార్ పోర్ట్ కీలక పాత్ర వహించగా, అమెరికా ప్రభుత్వం ఇటీవల ఆ పోర్ట్పై ఉన్న నిషేధ మినహాయింపును రద్దు చేయాలని నిర్ణయించింది. ఈ తీర్పు సెప్టెంబర్ 29, 2025 నుండి అమలులోకి వస్తుంది. ఎన్నికల సమయంలో ట్రంప్ పరిపాలనలో చబాహార్ పోర్ట్కు ఈ మినహాయింపు 2018లో ఇవ్వబడింది.
ఈ మినహాయింపు ద్వారా భారత్కి చబాహార్ పోర్ట్ లో వాహక, నిర్మాణ సంబంధిత ప్రాజెక్టులు చేపట్టేందుకు అనుమతి లభించింది. భారత పోర్ట్స్ గ్లోబల్ లిమిటెడ్ ఆయా అభివృద్ధి పనులు, Shahid Beheshti టర్మినల్ను నిర్వహించడానికి ఒప్పందం చేసింది. చబాహార్-జహిదాన్ రైల్వే ప్రాజెక్ట్ వంటి సాంకేతిక కనెక్టివిటీ కార్యక్రమాలు కూడా ప్రస్థానం చేసింది.
అమెరికా విదేశాంగ విభాగం ప్రకటన ప్రకారం, ఈ మినహాయింపు రద్దు IFCA (Iran Freedom and Counter-Proliferation Act) చట్టం ప్రకారమేనని, చబాహార్ పోర్ట్ కార్యకలాపాలకు సంబంధించిన వ్యక్తులు, సంస్థలు ఇప్పుడు ఈ చట్టం పరిధిలో తేదీ నుండి నిషేధేతర పరిధికి చెందుతాయని పేర్కొంది.
భారత ప్రభుత్వానికి ఇది పెద్ద సవాలు. చబాహార్ పోర్ట్ ప్రాజెక్ట్ ఆర్థిక, వ్యూహాత్మక పరంగా ముఖ్యమైనదిగా భావించబడిందని, ఇది ఆఫ్ఘనిస్తాన్ మరియు మధ్యాసియా ప్రాంతాల వైపు భారత వ్యాపార మార్గాన్ని పాకిస్తాన్ను మించి సులభంగా కలిసే దారిగా ఉండేది.
ఓ వైపు ఈ నిర్ణయం భారత-అమెరికా సంబంధాల్లో కొత్త మఠిగా మార్పులు తీసుకురావచ్చు. వాణిజ్య, రాజనీతిక వర్గాలు దీనిపై గమనిస్తూ, పెట్టుబడులు, నిర్మాణ పనులు, రైల్వే కనెక్టివిటి ప్రణాళికలు ప్రభావితమవుతాయని భావిస్తున్నాయి.
భారత ప్రభుత్వం ఇప్పటివరకు ఈ నిర్ణయం యొక్కావశ్యకతను, పరిణామాలను అధ్యయనం చేస్తోంది. కొన్ని వర్గాలు అమెరికా నిర్ణయాన్ని “ప్రభావ పరిధిలో వుండే కొంత ఆమోదయోగ్య వ్యూహం”గా, మరికొంతమంది “చబాహార్ ప్రాజెక్ట్ యొక్క స్వతంత్రతను భగ్గుమ కలిగించే చర్య”గా చూస్తున్నారు
ఇదే సమయంలో ఇరాన్ ప్రాముఖ్యత కూడ పెరుగుతోంది, ఎందుకంటే చబాహార్ పోర్ట్ ఇరాన్లో ఒక విమర్శనీయ వేదికగా నిలబడింది. ఇది సముద్ర మార్గాలు, వింతదారులు, సరుకు ప్రసారం మార్గాలు, మద్యాసియా దేశాల సీఎం వెళ్లివచ్చే వ్యాపార సెట్లు అన్నింటికి కీలకం. ఈ పోర్ట్ కోసం భారత పరిమితి క్రెడిట్ విండోను కూడా ఏర్పాటు చేసింది, పనులు, సరఫరాలు, సంస్థాగత మార్పులు మిళితంగా ఉన్నాయి.
ప్రభంజన పరిస్థితులు ఇలానే కొనసాగితే, చబాహార్ ప్రాజెక్ట్ వేగాన్ని కోల్పోవచ్చు. నిర్మాణా కాలమానం ఆలస్యమవడం, విస్తరణ పనులు నిలిచిపోవడం సంభవమే. కొన్ని వాణిజ్య భాగస్వాములు, మద్యాస్ ఈ ప్రాంత వాళ్ళు, సరుకులు, ప్రాంతీయ వాణిజ్య వనరులు అన్ని ఏమిటి అనేది మళ్లీ పునర్విచారించాల్సిందే. భారత ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలపై అలసత్వం చూపకూడదని చాలా ప్రతిపక్షాలు సూచిస్తున్నాయి.
రాజకీయంగా కూడా ఇది భారతకు ఒక ఇన్సైడెం జర్నల్. ఇతర దేశాలతో వాణిజ్య మార్గాలపై, ఇంధన సరఫరా, సముద్రశక్తి వ్యూహాలపై భారతదేశానికి ఎదురుగా ఉండే అవకాశాలను గుర్తించాలి. స్థానిక రాజ్యాంగ విద్వాంసులు, అనలిస్ట్ వర్గాలు, విదేశాల అనుభవజ్ఞులు ఈ నిర్ణయం భారత స్వతంత్ర వ్యూహాలకు గట్టిన దండనగా ఉండవచ్చని భావిస్తున్నారు.
ఆర్థిక దృష్ట్యా, చబాహార్ పోర్ట్ ద్వారా ఇప్పటికీ వాహక షిప్డర్లు, సరుకు దిగుమతిదారులు, వాణిజ్య సంస్థలు అందుకున్న ఆదాయాలు, ప్రణాళికలు ప్రభావితమవుతాయి. సరుకు మార్గాల భద్రత, మత్స్యాశ్రయాలు, దిగుమతులు, ఎక్స్పోర్ట్లు అన్నీ ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటాయి.
భారత ప్రభుత్వం ప్రస్తుతం అమెరికా అధికారులు, ఇరాన్ ప్రభుత్వ ప్రతినిధులతో మౌలిక చర్చలు ప్రారంభించింది. అవి ప్రముఖ మంత్రులు, విదేశాంగ శాఖాధిపతులు ప్రాధాన్యతతో చూస్తున్నారు. ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలను, వాణిజ్య ఒప్పందాల మార్పులను, భద్రతా పాలనను కూడా పునరాలోచించాల్సివస్తోంది.
మొత్తానికి, చబాహార్ పోర్ట్పై అమెరికా మినహాయింపు రద్దు నిర్ణయం భారత దేశానికి వ్యూహాత్మక, వాణిజ్య, విదేశీ విధాన పరమైన ముఖ్యమైన నిర్వచనం. ఇది భారత స్వంత వాణిజ్య మార్గాల భద్రతపై ప్రశ్నలు రేపుతోంది. కానీ సరైన వ్యూహం, సంభాషణ, అంతర్జాతీయ ఒప్పందాలు మరియు ప్రత్యామ్నాయ మార్గాల సిద్ధత భారత్ అభ్యర్థించుకునే పరిస్థితులను మరింత బలోపేతం చేయవచ్చు.
Author
