భారతదేశం వాతావరణ మార్పుల దుష్ప్రభావాలను తీవ్రమైన స్థాయిలో ఎదుర్కొంటున్న దేశాల్లో ఒకటిగా నిలుస్తోంది. ఇంతకు ముందు ప్రధానంగా పరిశ్రమల ఉద్గారాలు, అడవుల నరుకులు, పట్టణీకరణ కారణంగా గ్రీన్హౌస్ వాయువుల స్థాయి పెరగడం జరుగుతుండగా, ఇప్పుడు ఆ ప్రభావం పంటల దిగుబడులపై, నీటి వనరులపై, అలాగే ప్రజల ఆరోగ్యంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతోంది.
గత కొన్ని దశాబ్దాలుగా భారతదేశం వాతావరణంలో పెద్ద ఎత్తున మార్పులను చూస్తోంది. వేసవిలో అసాధారణంగా అధిక ఉష్ణోగ్రతలు నమోదు అవుతున్నాయి. 2025 వేసవిలో దేశంలోని పలు రాష్ట్రాల్లో 45 డిగ్రీల సెంటీగ్రేడ్కి పైగా ఉష్ణోగ్రతలు నమోదవడం, సాధారణ ప్రజల జీవన విధానాన్ని సవాలు చేసింది. ముఖ్యంగా మధ్యప్రదేశ్, రాజస్థాన్, తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రాల్లో తీవ్రమైన ఎండ వాతావరణం కారణంగా శీతలీకరణ పరికరాల వినియోగం పెరగడం, విద్యుత్ డిమాండ్ను ఆకాశానికెత్తింది.
వ్యవసాయ రంగం వాతావరణ మార్పుల వల్ల అత్యధిక నష్టాన్ని ఎదుర్కొంటోంది. సాధారణంగా జూన్ నెలలో మొదలయ్యే వర్షాకాలం ఆలస్యమవడం లేదా అసమానంగా వర్షపాతం జరగడం రైతులను ఆందోళనకు గురిచేస్తోంది. ఒకవైపు వరదలు, మరోవైపు ఎండలు ఈ రెండింటి ప్రభావం వల్ల పంటలు నష్టపోతున్నాయి. గోదావరి, కృష్ణా, గంగ వంటి ప్రధాన నదుల ప్రవాహం తగ్గిపోవడంతో నీటి కొరత ఏర్పడుతోంది. వరి, గోధుమ, పత్తి, పప్పుధాన్యాల దిగుబడులు గణనీయంగా తగ్గిపోతున్నాయి. ఈ పరిస్థితులు ఆహార భద్రతకు ప్రమాదకరంగా మారుతాయని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
ప్రజల ఆరోగ్యం కూడా వాతావరణ మార్పుల వల్ల తీవ్రమైన ఇబ్బందులను ఎదుర్కొంటోంది. అధిక ఉష్ణోగ్రతల కారణంగా హీట్స్ట్రోక్ కేసులు పెరుగుతున్నాయి. అలాగే నీటి కాలుష్యం, మలేరియా, డెంగీ వంటి వాహకజన్య వ్యాధులు పెరుగుతున్నాయి. వాతావరణంలో తేమ మార్పులు, గాలి నాణ్యత తగ్గడం వల్ల శ్వాస సంబంధిత సమస్యలు ఎక్కువవుతున్నాయి. పిల్లలు, వృద్ధులు మరియు గర్భిణీ స్త్రీలు ఎక్కువగా ప్రభావితమవుతున్నారు.
ఆర్థిక రంగంపై కూడా వాతావరణ మార్పుల దుష్ప్రభావం స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. పంటల ఉత్పత్తి తగ్గిపోవడం వల్ల ఆహార పదార్థాల ధరలు పెరుగుతున్నాయి. విద్యుత్ వినియోగం అధికమవడం వల్ల ఖర్చులు పెరుగుతున్నాయి. వరదలు, తుఫానులు, ఎండలు వంటి ప్రకృతి విపత్తుల కారణంగా మౌలిక సదుపాయాలు దెబ్బతింటున్నాయి. ఈ పరిస్థితులు ప్రభుత్వ ఖజానాపై భారం మోపుతున్నాయి.
నిపుణులు చెబుతున్నదేమిటంటే, వాతావరణ మార్పుల దుష్ప్రభావాలను తగ్గించుకోవడానికి తక్షణ చర్యలు తీసుకోవాలి. పునరుత్పత్తి శక్తి వనరుల వినియోగాన్ని పెంచడం, అడవులను సంరక్షించడం, సుస్థిర వ్యవసాయ పద్ధతులను అవలంబించడం అవసరం. అలాగే నీటి వనరులను జాగ్రత్తగా ఉపయోగించడం, వర్షపు నీటిని సేకరించడం వంటి చర్యలు తప్పనిసరి.
అంతర్జాతీయ స్థాయిలో భారత్ ఇప్పటికే పలు ఒప్పందాలలో భాగస్వామ్యమైంది. పారిస్ ఒప్పందం ప్రకారం 2030 నాటికి కార్బన్ ఉద్గారాలను తగ్గించడానికి భారత్ కట్టుబడి ఉంది. సౌరశక్తి, గాలి శక్తి, హైడ్రోజన్ వంటి పునరుత్పత్తి శక్తి వనరులపై పెట్టుబడులను పెంచుతూ, వాతావరణ మార్పుల ప్రభావాన్ని తగ్గించే దిశగా ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయి.
ప్రజల అవగాహన కూడా ఈ క్రమంలో అత్యంత కీలకం. వ్యక్తిగత స్థాయిలో విద్యుత్ వినియోగాన్ని తగ్గించడం, చెట్లను నాటడం, ప్లాస్టిక్ వినియోగాన్ని తగ్గించడం వంటి చిన్న చర్యలు కూడా పెద్ద స్థాయిలో ప్రభావం చూపుతాయి. ప్రభుత్వాలు, పరిశ్రమలు, ప్రజలు – ఈ మూడింటి సహకారంతోనే వాతావరణ మార్పుల సమస్యను సమర్థవంతంగా ఎదుర్కోవచ్చు.
మొత్తం మీద, వాతావరణ మార్పులు భారతదేశానికి భవిష్యత్తులో అత్యంత పెద్ద సవాలుగా మారబోతున్నాయి. ఇప్పటినుంచే తగిన చర్యలు తీసుకుంటేనే దేశం ఆర్థిక, ఆరోగ్య, వ్యవసాయ రంగాల్లో రక్షించబడుతుంది. లేకపోతే రాబోయే దశాబ్దాల్లో పరిస్థితి మరింత క్లిష్టంగా మారే ప్రమాదం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
Author
