Damodaram Sanjivayya భారత రాజకీయ చరిత్రలో ఒక అరుదైన మరియు అత్యంత గౌరవనీయమైన వ్యక్తిత్వం. దేశ రాజకీయాల్లో విలువలకు ప్రాణం పోసిన ఈ మహనీయుని జీవితం నేటి తరం నాయకులకు ఒక గొప్ప పాఠం. సాధారణంగా రాజకీయాల్లో ఉన్నత శిఖరాలను అధిరోహించడం అంటే కేవలం అధికారం కోసమే అనుకుంటారు, కానీ సంజీవయ్య గారు ఆ అధికారాన్ని సామాజిక మార్పు కోసం ఒక సాధనంగా మలుచుకున్నారు. కేంద్ర సహాయ మంత్రి పెమ్మసాని చంద్రశేఖర్ అన్నట్లుగా, ఆయన కృషి మరియు పట్టుదలకు నిలువెత్తు ప్రతీక. ఒక సామాన్య కుటుంబం నుండి వచ్చి, రాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి స్థాయికి ఎదిగారంటే ఆయనలో ఉన్న పట్టుదల, మేధస్సు మరియు ప్రజల పట్ల ఉన్న నిబద్ధత ఎలాంటివో మనం అర్థం చేసుకోవచ్చు. Damodaram Sanjivayya గారు కేవలం పదవుల కోసం పాకులాడకుండా, పదవులకే వన్నె తెచ్చిన నాయకుడిగా చరిత్రలో నిలిచిపోయారు. సామాజిక న్యాయం పట్ల ఆయనకు ఉన్న అంకితభావం, బహుజన వర్గాల అభ్యున్నతి కోసం ఆయన చేసిన పోరాటం మరువలేనివి. సంయుక్త ఆంధ్రప్రదేశ్ కు మొట్టమొదటి దళిత ముఖ్యమంత్రిగా ఆయన బాధ్యతలు చేపట్టినప్పుడు, అది కేవలం ఒక పదవిగా కాకుండా ఒక సామాజిక విప్లవంగా భావించబడింది.
Damodaram Sanjivayya జీవిత ప్రయాణం కర్నూలు జిల్లాలోని కల్లూరు మండలంలోని పెద్దపాడు గ్రామంలో ఒక నిరుపేద కుటుంబంలో ప్రారంభమైంది. చిన్నతనంలోనే తండ్రిని కోల్పోయినా, పేదరికం ఆయన చదువుకు అడ్డు కాలేదు. విద్య యొక్క ప్రాముఖ్యతను గుర్తించిన ఆయన, పట్టుదలతో చదువుకుని పట్టభద్రుడయ్యారు. ఆ తర్వాత న్యాయశాస్త్రం అభ్యసించి మద్రాసు హైకోర్టులో న్యాయవాదిగా ప్రాక్టీస్ ప్రారంభించారు. అయితే, ప్రజలకు సేవ చేయాలనే తపన ఆయనను రాజకీయాల వైపు నడిపించింది. క్విట్ ఇండియా ఉద్యమంలో పాల్గొని జైలుకు కూడా వెళ్ళారు. భారత స్వాతంత్ర్య సమరంలో ఆయన పాత్ర ఎంతో కీలకమైనది. స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తర్వాత, రాజ్యాంగ పరిషత్ సభ్యునిగా కూడా సేవలు అందించారు. Damodaram Sanjivayya గారి మేధస్సును గుర్తించిన అప్పటి పెద్దలు ఆయనకు కీలక బాధ్యతలను అప్పగించారు. ఆయన రాజకీయ ప్రస్థానంలో ఏనాడూ తన వ్యక్తిగత లాభం కోసం చూడలేదు. నీతి, నిజాయితీలే ఆయన పెట్టుబడి. గాంధేయవాదిగా, క్రమశిక్షణ గల నాయకుడిగా ఆయన అందరి మన్ననలు పొందారు.
Damodaram Sanjivayya ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న కాలం ఆంధ్రప్రదేశ్ అభివృద్ధిలో ఒక స్వర్ణయుగంగా చెప్పవచ్చు. 1960 నుండి 1962 వరకు ఆయన ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న సమయంలో అనేక విప్లవాత్మక నిర్ణయాలు తీసుకున్నారు. ముఖ్యంగా అవినీతి నిర్మూలన కోసం ఆయన ఎంతో కృషి చేశారు. లంచగొండితనాన్ని అరికట్టడానికి “యాంటీ కరప్షన్ బ్యూరో” (ACB) ను ఏర్పాటు చేసిన ఘనత ఆయనదే. ప్రభుత్వ పాలనలో పారదర్శకత ఉండాలని ఆయన ఎప్పుడూ కోరుకునేవారు. పరిపాలనలో తెలుగు భాషా వినియోగానికి ప్రాధాన్యతనిస్తూ జీవో జారీ చేసిన మొదటి ముఖ్యమంత్రి ఆయనే కావడం విశేషం. Damodaram Sanjivayya గారి హయాంలోనే వృద్ధాప్య పింఛన్ల పథకం ప్రవేశపెట్టబడింది, ఇది ఆ రోజుల్లో ఒక అద్భుతమైన సంక్షేమ చర్య. భూసంస్కరణల అమలులో కూడా ఆయన ఎంతో చొరవ చూపారు. పేదలకు భూమి పంపిణీ చేయడంలో ఆయన చూపిన ధైర్యం రాజకీయ వర్గాల్లో చర్చనీయాంశమైంది. అట్టడుగు వర్గాల సంక్షేమమే ధ్యేయంగా ఆయన పాలన సాగింది.
రాజకీయాల్లో అత్యున్నత పదవులు చేపట్టినా Damodaram Sanjivayya గారు తన నిరాడంబరతను ఎప్పుడూ కోల్పోలేదు. ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నా, కేంద్ర మంత్రిగా ఉన్నా, లేదా కాంగ్రెస్ జాతీయ అధ్యక్షుడిగా ఉన్నా ఆయన సామాన్య ప్రజలకు ఎప్పుడూ అందుబాటులో ఉండేవారు. ఆయన పదవిలో ఉన్నప్పుడు తన బంధువులకు గానీ, స్నేహితులకు గానీ ఎలాంటి అనవసర ప్రయోజనాలు చేకూర్చలేదు. నిజాయితీకి ఆయన ఒక నిలువెత్తు నిదర్శనం. రాజకీయాల్లో నైతిక విలువలు ఎలా ఉండాలో ఆయన తన ప్రవర్తన ద్వారా నిరూపించారు. Damodaram Sanjivayya గారి మరణం తర్వాత ఆయన బ్యాంకు ఖాతాలో కేవలం కొన్ని వందల రూపాయలు మాత్రమే ఉండటం చూసి యావత్ దేశం ఆశ్చర్యపోయింది. ప్రస్తుత కాలంలో అక్రమార్జనలో మునిగిపోతున్న రాజకీయ నాయకులకు ఆయన జీవితం ఒక గొప్ప గుణపాఠం. విలువలతో కూడిన రాజకీయాలకు ఆయన బ్రాండ్ అంబాసిడర్ లాంటివారు.
Damodaram Sanjivayya గారి స్మరార్థం ప్రభుత్వం మరియు ప్రజలు అనేక కార్యక్రమాలు చేపడుతున్నారు. ఇటీవల కలెక్టరేట్లోని వీసీ హాలులో జరిగిన జయంతి సభలో జిల్లా కలెక్టర్ తమీమ్ అన్సారియా మరియు ఇతర అధికారులు పాల్గొనడం ఆయన పట్ల సమాజంలో ఉన్న గౌరవానికి చిహ్నం. నేటి యువత, ముఖ్యంగా రాజకీయాల్లోకి రావాలనుకునే వారు, సంజీవయ్య గారి ఆశయాలను స్ఫూర్తిగా తీసుకోవాలి. కుల, మత వివక్షలకు అతీతంగా అందరినీ సమానంగా చూసిన గొప్ప మానవతావాది ఆయన. ఆయన చూపిన బాటలో నడవడం అంటే సామాజిక న్యాయానికి మద్దతు తెలపడమే. Damodaram Sanjivayya చేసిన సేవలను గుర్తించి, ఆయన చరిత్రను రాబోయే తరాలకు తెలియజేయాల్సిన బాధ్యత మనందరిపై ఉంది. ఆయన పేరిట స్థాపించబడిన సంస్థలు మరియు విద్యాసంస్థలు నేటికీ ఎంతో మందికి విజ్ఞానాన్ని మరియు స్ఫూర్తిని అందిస్తున్నాయి.
ముగింపుగా చెప్పాలంటే, Damodaram Sanjivayya కేవలం ఒక వ్యక్తి కాదు, ఒక గొప్ప వ్యవస్థ. ఆయన ఆలోచనలు, ఆశయాలు చిరకాలం నిలిచి ఉంటాయి. బహుజన నేతగా ఆయన సాధించిన విజయాలు భారతదేశ చరిత్రలో సువర్ణ అక్షరాలతో లిఖించబడ్డాయి. అధికారం ఉన్నా లేకపోయినా ప్రజల హృదయాల్లో నిలిచిపోవడం ఎలాగో ఆయనను చూసి నేర్చుకోవాలి. సామాజిక న్యాయం కోసం ఆయన చేసిన నిరంతర కృషి నేటికీ ఎంతో మందికి మార్గదర్శకంగా ఉంది. Damodaram Sanjivayya గారి జయంతి సందర్భంగా ఆయనకు నివాళులర్పించడం అంటే, ఆయన ఆశయ సాధన కోసం ప్రతిజ్ఞ చేయడమే. నిజాయితీ, నిరాడంబరత, మరియు నిబద్ధత గల నాయకత్వానికి ఆయన ఎప్పుడూ ఒక దిక్సూచిలా ఉంటారు. అణగారిన వర్గాల గొంతుకగా, ప్రజాస్వామ్య విలువలకు రక్షకుడిగా ఆయన కీర్తి అజరామరం.
Author
