భారత వాయుసేనలో దాదాపు ఆరు దశాబ్దాలుగా సేవలందించిన మిగ్-21 యుద్ధ విమానాలు ఇప్పుడు తన సేవా కాలానికి ముగింపు పలుకుతున్నాయి. 1963లో సోవియట్ యూనియన్ నుండి కొనుగోలు చేసి దేశ రక్షణలో ప్రవేశపెట్టిన ఈ విమానాలు, భారత్ వైమానిక చరిత్రలో ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందాయి. అనేక యుద్ధాల్లో, ముఖ్యంగా 1971లో జరిగిన ఇండో-పాక్ యుద్ధంలో వీటి పాత్ర కీలకంగా నిలిచింది. కాబట్టి మిగ్-21 రిటైర్మెంట్ కేవలం ఒక విమాన యుగాంతం మాత్రమే కాదు, దేశ రక్షణ చరిత్రలో ఒక ముఖ్య ఘట్టం కూడా.
ఇప్పుడీ విమానాలను రిటైర్ చేస్తున్న తరుణంలో దేశంలోని అనేక విద్యా సంస్థలు, యుద్ధ స్మారక మ్యూజియాలు, రాష్ట్ర ప్రభుత్వ సంస్థలు వీటి ఎయిర్ఫ్రేమ్లను తమ వద్ద ప్రదర్శన కోసం పొందాలని కేంద్ర ప్రభుత్వానికి, వాయుసేనకు అభ్యర్థనలు సమర్పిస్తున్నాయి. ఇంజిన్లు, ఆయుధ వ్యవస్థలు తొలగించిన తరువాత లభించే ఈ విమాన ఢాంచులు విద్యార్థులకు, ప్రజలకు వైమానిక చరిత్రను పరిచయం చేయడమే కాకుండా, యువతలో వైమానిక శాస్త్రంపై ఆసక్తి కలిగిస్తాయని నిర్వాహకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
ప్రస్తుతం వాయుసేన ఇప్పటికే కొన్ని సంస్థలకు మిగ్-21 ఫ్యూజలేజ్ను అందించే ప్రక్రియను ప్రారంభించింది. అయితే ఈ ఎయిర్ఫ్రేమ్లను పొందేందుకు కొన్ని నియమ నిబంధనలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా ప్రదర్శన స్థలంలో సరైన భద్రతా ఏర్పాట్లు చేయడం, విమాన ఢాంచును తగిన రీతిలో సంరక్షించడం, దానిని వాణిజ్య అవసరాలకు ఉపయోగించకుండా కేవలం ప్రదర్శనకే పరిమితం చేయడం వంటి షరతులు అమలు అవుతాయి.
ప్రైవేట్ సంస్థలు అయితే ఈ విమానాలను పొందాలంటే నిర్దిష్ట ఫీజులు చెల్లించాల్సి ఉంటుంది. ఈ ఫీజు విమానం స్థితి, రవాణా ఖర్చులు, సంరక్షణ ఆధారంగా కొన్ని లక్షల రూపాయల వరకు ఉండొచ్చని సమాచారం. కానీ ప్రభుత్వ విద్యా సంస్థలు, మ్యూజియాలకు మాత్రం తక్కువ వ్యయంతో లేదా ఉచితంగా కూడా ఇవ్వబడే అవకాశముందని తెలుస్తోంది.
వాయుసేన అధికారులు పేర్కొంటూ, మిగ్-21లు కేవలం యుద్ధ యంత్రాలు మాత్రమే కాకుండా దేశ ప్రజల గౌరవానికి ప్రతీకలుగా నిలిచాయని చెబుతున్నారు. వీటి ప్రదర్శన ద్వారా కొత్త తరాలు భారత వైమానిక చరిత్రను దగ్గరగా అనుభవించే అవకాశం కలుగుతుందని భావిస్తున్నారు. ఇప్పటికే కొన్ని రాష్ట్రాల్లోని మ్యూజియాలు మిగ్-21లను ప్రదర్శనలో ఉంచి మంచి స్పందన పొందాయి.
మిగ్-21కు “ఫ్లయింగ్ కాఫిన్” అనే బిరుదు కూడా రావడానికి కారణం అనేక ప్రమాదాలు. కానీ అందులోనూ ఈ విమానాల సహాయంతోనే వాయుసేన అనేక విజయాలు సాధించింది. 2019లో బాలాకోట్ ఆపరేషన్లో కూడా మిగ్-21 బైసన్ పాత్ర ప్రముఖం. వింగ్ కమాండర్ అభినందన్ ఈ విమానాన్ని నడిపి పాక్ ఎఫ్-16ను కూల్చి చరిత్ర సృష్టించారు. ఈ సంఘటన మిగ్-21 ప్రతిష్టను మరింతగా పెంచింది.
ఇలాంటి చరిత్ర గల విమానాన్ని ప్రదర్శనలో ఉంచడం ఒకవైపు విద్యార్థులకు ప్రేరణగా నిలిస్తే, మరోవైపు దేశభక్తిని కూడా పెంచుతుంది. ముఖ్యంగా ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు, టెక్నాలజీ ఇనిస్టిట్యూట్లు ఈ విమానాలను తమ ప్రాంగణంలో ఉంచి విద్యార్థులకు ప్రత్యక్షంగా విమాన నిర్మాణం, డిజైన్, ఏరోడైనమిక్స్ను చూపించాలనే ఉద్దేశంతో ముందుకొస్తున్నాయి.
అయితే సవాళ్లు కూడా ఉన్నాయి. మిగ్-21 పెద్ద విమానం కావడంతో దాన్ని ఉంచేందుకు తగిన ప్రదేశం ఉండాలి. సంరక్షణ కోసం ప్రత్యేక షెల్టర్లు, కవర్లు ఏర్పాటు చేయాలి. నిర్లక్ష్యం చేస్తే వాతావరణ ప్రభావంతో ధాతువులు క్షీణించే అవకాశం ఉంది. కాబట్టి ఆర్థిక భారం కూడా గణనీయంగానే ఉంటుంది.
మొత్తానికి మిగ్-21 రిటైర్మెంట్ భారత వైమానిక చరిత్రలో ఒక గొప్ప అధ్యాయం ముగింపు. కానీ ఈ విమానాలు ప్రజల కళ్లముందు మ్యూజియాల్లో, విద్యా సంస్థల్లో నిలిచి ఉంటే, కొత్త తరాలకి జ్ఞాపకాలే కాకుండా విజ్ఞానానికి, ప్రేరణకు కూడా కారణమవుతాయి.
Author
