భారత ప్రభుత్వం, డిజిటల్ వ్యాపార రంగంలో వినియోగదారుల హక్కులను పరిరక్షించడానికి క్రమంగా చర్యలు తీసుకుంటోంది. ఈ చర్యలలో ముఖ్యంగా, “డార్క్ ప్యాటర్న్” అనే మోసపూరిత డిజైన్ పద్ధతులను తొలగించడంపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించడం జరిగింది. డార్క్ ప్యాటర్న్లు అనేవి వినియోగదారులను తప్పుదారి పట్టేలా రూపొందించిన వెబ్ డిజైన్ పద్ధతులు. వీటివల్ల వినియోగదారులు సకాలంలో సత్యవంతమైన నిర్ణయం తీసుకోవడంలో అసమర్ధతకు లోనవుతారు.
డార్క్ ప్యాటర్న్ల రూపాలు:
- ఫాల్స్ అర్జెన్సీ (False Urgency): సమయం తక్కువగా ఉందని చూపించడం ద్వారా వినియోగదారులను త్వరగా కొనుగోలు చేయించడము.
- బాస్కెట్ స్నీకింగ్ (Basket Sneaking): వినియోగదారుల షాపింగ్ కార్ట్లో అనవసరమైన వస్తువులను జోడించడం.
- కన్ఫర్మ్ షేమింగ్ (Confirm Shaming): వినియోగదారులు నిరాకరించినప్పుడు, వారిని తప్పుగా భావించేలా సందేశాలు చూపించడం.
- ఫోర్స్డ్ యాక్షన్ (Forced Action): వినియోగదారులు కోరని చర్యలు చేయించడానికి డిజైన్ మార్గాలను ఉపయోగించడం.
- సబ్స్క్రిప్షన్ ట్రాప్ (Subscription Trap): సబ్స్క్రిప్షన్ రద్దు చేయడం కష్టం చేసే విధానం.
- బైట్ అండ్ స్విచ్ (Bait and Switch): ఆకర్షణీయమైన ఆఫర్ చూపించి, వాస్తవంలో వేరే ఉత్పత్తిని విక్రయించడం.
- డ్రిప్ ప్రైసింగ్ (Drip Pricing): ప్రారంభ ధర తక్కువగా చూపించి, చివర్లో అనేక అదనపు ఛార్జీలను చేర్చడం.
ప్రభుత్వం తీసుకున్న చర్యలు:
భారత కేంద్ర వినియోగదారుల రక్షణ సంస్థ (CCPA) ఈ-కామర్స్ ప్లాట్ఫారమ్లలో డార్క్ ప్యాటర్న్లను తొలగించడానికి సూచనలు జారీ చేసింది. జూన్ 7, 2025 న, అన్ని ఈ-కామర్స్ సైట్లకు CCPA ఈ సూచనను పంపింది.
- మూడు నెలల్లో స్వీయ-ఆడిట్ నిర్వహించి, డార్క్ ప్యాటర్న్లను గుర్తించి తొలగించాలి.
- ఆడిట్ నివేదిక ఆధారంగా, సైట్లలో డార్క్ ప్యాటర్న్లు లేవని స్వీయ-ప్రకటన ఇవ్వాలి.
- డార్క్ ప్యాటర్న్లను తొలగించని ప్లాట్ఫారమ్లపై శిక్షలు విధించబడతాయి.
ప్రభావం:
ఈ చర్యలు వినియోగదారుల హక్కులను బలపరచడానికి, డిజిటల్ మార్కెట్లో పారదర్శకతను పెంచడానికి, మరియు వినియోగదారుల నమ్మకాన్ని పెంచడానికి సహాయపడతాయి. వినియోగదారులు తమ కొనుగోళ్ళను స్వేచ్ఛగా మరియు జాగ్రత్తగా చేయగలరు.
వినియోగదారుల అవగాహన:
వినియోగదారులు డార్క్ ప్యాటర్న్లను గుర్తించి, వారి వ్యక్తిగత నిర్ణయాలను స్వేచ్ఛగా తీసుకోవడం ముఖ్యము. అలాగే, ఫీడ్బ్యాక్ ద్వారా ఈ-కామర్స్ కంపెనీలను అవగాహన పెంపొందించవచ్చు.
సాంకేతిక పరిష్కారాలు:
డిజిటల్ ఇండియా ఇనిషియేటివ్ ద్వారా, పన్ను, కొనుగోలు, రిటర్న్ ఫైలింగ్ వంటి అన్ని ప్రక్రియలు సులభం అయ్యాయి. వినియోగదారులు సురక్షితంగా ఆన్లైన్లో లావాదేవీలు చేయగలరు.
ఈ మార్గదర్శకాలను పాటించడం ద్వారా, ఈ-కామర్స్ రంగంలో నెమ్మదిగా, వినియోగదారులకు అనుకూలమైన, పారదర్శకమైన వ్యాపార పద్ధతులు కొనసాగుతాయి.
Author
