అందమైన వంటకాలు మన తెలుగు ఇంటింటికీ ప్రత్యేక గుర్తింపుగా నిలుస్తాయి. అలాంటి రుచికరమైన వంటల్లో పాయసం ఒకటి. పండుగలు, శుభకార్యాలు, ఇంటి వేడుకలు, కుటుంబ సమావేశాలు అన్నింటికీ పాయసం అనేది తప్పనిసరిగా తయారుచేసే వంటకం. పాలు, బెల్లం లేదా చక్కెర, బియ్యం లేదా శేమ్యా, కొబ్బరి, కాజూ, ఎలక పొడి, నెయ్యి వంటి పదార్థాలు ఉపయోగించి పాయసం తయారు చేస్తారు. ఈ వంటకం సాదాసీదా పదార్థాలతో చేయగలిగేంత సులభమైనదే అయినా, దానిలోని రుచి మాత్రం ప్రతి ఒక్కరి మనసును దోచేస్తుంది. ప్రత్యేకంగా పండుగ రోజున పాయసం వండటం ఆనవాయితీగా మారింది. దీన్ని తినకపోతే పండుగ జరగలేదన్నట్టే ఉంటుంది.
తెలుగువారి వంటలో పాయసం రకాలు కూడా విస్తారంగా ఉంటాయి. శేమ్యా పాయసం, బెల్లం పాయసం, పాల పాయసం, చాక్లెట్ పాయసం, కొబ్బరి పాయసం వంటి ఎన్నో రకాల పాయసాలు ప్రాచుర్యం పొందాయి. ప్రతి వేరువేరు రకానికి ప్రత్యేకత ఉంటుంది. ఉదాహరణకు శేమ్యా పాయసం క్రీమిగా, తేలికగా ఉండి తిన్నవారికి కడుపు నిండిన ఆనందాన్ని కలిగిస్తుంది. బెల్లంతో చేసిన పాయసం ఆరోగ్యానికి కూడా మంచిదని పెద్దలు చెబుతారు. ఎందుకంటే బెల్లం శరీరంలో రక్తం శుభ్రం చేయడానికి, శక్తిని ఇవ్వడానికి ఉపయోగపడుతుంది. అలాగే పాలు ఉపయోగించడం వల్ల శరీరానికి అవసరమైన కాల్షియం, ప్రోటీన్ లభిస్తుంది. ఈ విధంగా పాయసం కేవలం రుచికోసమే కాదు, ఆరోగ్య పరంగా కూడా ఉపయోగకరమని చెప్పవచ్చు.
పాయసం తయారీ విధానం చాలా సులభం. ముందుగా ఒక పాత్రలో కొంచెం నెయ్యి వేసి వేడెక్కాక శేమ్యాను వేసి స్వల్పంగా వేగించాలి. తరువాత పాలు వేసి బాగా మరిగించాలి. మరిగిన తరువాత బెల్లం లేదా చక్కెర వేసి కరిగేలా కలపాలి. తరువాత ఎలకపొడి, కాజూ, కిస్మిస్ వేసి కలిపితే రుచికరమైన పాయసం సిద్ధమవుతుంది. దీన్ని వేడిగా వడ్డిస్తే మరింత రుచిగా ఉంటుంది. చాలా మంది దీన్ని చల్లగా తినడానికీ ఇష్టపడతారు. ఇంట్లో పిల్లలు, పెద్దలు ఎవరికైనా ఇష్టమయ్యే వంటకం ఇదే. ముఖ్యంగా చిన్నారులకు ఇది మంచి ఆహారంగా ఉంటుంది.
పాయసం కేవలం ఒక వంటకం మాత్రమే కాదు, ఇది మన సంస్కృతికి ప్రతీక. శతాబ్దాలుగా వస్తున్న పండుగల ఆచారాల్లో ఇది ముఖ్యమైన స్థానాన్ని సంపాదించుకుంది. వేదకాలం నుండి పాలు, బెల్లంతో చేసిన స్వీట్లు దేవతలకు నైవేద్యంగా సమర్పించే పద్ధతి ఉండేది. అదే పద్ధతిలో ఇప్పుడు కూడా పాయసం వండడం ఆనవాయితీగా కొనసాగుతుంది. ఇంటి పెద్దలు, అమ్మమ్మలు, తాతయ్యలు పాయసం వండి అందరికి వడ్డించడం ద్వారా కుటుంబంలో ఐక్యతను, ఆనందాన్ని పెంచుతారు.
నేటి ఆధునిక జీవితంలో కూడా పాయసం ప్రాధాన్యం ఏమాత్రం తగ్గలేదు. హోటళ్ళలో, రెస్టారెంట్లలో, వేడుకల్లో తప్పనిసరిగా పాయసం మెనూలో ఉంటుంది. అంతేకాదు, కొత్త రుచులను కలపడానికి కొందరు శెఫ్లు పాయసంలో ఫ్యూజన్ ప్రయోగాలు చేస్తున్నారు. ఉదాహరణకు చాక్లెట్, స్ట్రాబెర్రీ, వెనిల్లా రుచులు కలిపి కొత్త రకాల పాయసాలను రూపొందిస్తున్నారు. కానీ సంప్రదాయ పాయసానికి ఉండే రుచి మాత్రం ఎవరికీ మరువలేనిది.
పాయసం అనేది కేవలం ఆహారం మాత్రమే కాదు, అది ఒక భావన. పండుగ వంటింట్లో ఆవిరి కక్కుతున్న పాయసం వాసన అందరినీ ఆనందంలో ముంచేస్తుంది. చిన్నప్పుడు పాఠశాలలో మిడి పండుగలు లేదా ప్రత్యేక దినోత్సవాల్లో వడ్డించే పాయసం రుచి ఇంకా మనసులో నిలిచిపోయి ఉంటుంది. పెళ్లిళ్లు, శుభకార్యాలు, సత్కార విందులు అన్నింటికీ పాయసం ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తుంది.
పాయసం వంటలో ప్రత్యేక శ్రద్ధ అవసరం. పాలలో బెల్లం కలిపేటప్పుడు మరిగించే ఉష్ణోగ్రత సరైన స్థాయిలో లేకపోతే పాలు కడుపుతాయి. అందుకే బెల్లాన్ని కొంచెం నీటిలో కరిగించి తరువాత పాలలో కలపడం మంచిది. అలాగే శేమ్యా ఎక్కువగా వేగిపోతే పాయసం రుచి చేదుగా మారుతుంది. కాబట్టి సరైన స్థాయిలో వేగించి పాలు కలపడం అవసరం. ఈ చిన్నచిన్న చిట్కాలను పాటిస్తే పాయసం రుచి మరింతగా పెరుగుతుంది.
మొత్తానికి పాయసం ఒక సాంప్రదాయ వంటకం మాత్రమే కాకుండా, మన సంస్కృతిలో భాగమైన వంటకం. దీనిని తింటే కడుపు నిండుతుంది, మనసు ఆనందిస్తుంది, కుటుంబం కలిసికట్టుగా ఉంటుందనే అనుభూతి కలుగుతుంది. ఈ వంటకం తరతరాలుగా మన తెలుగు ఇంటింటికీ ప్రత్యేకమైన ముద్ర వేసింది. చిన్నారి నుండి పెద్దవారి వరకు అందరినీ ఆకట్టుకునే వంటకం పాయసమే అని చెప్పవచ్చు.
Author
