భారతదేశం నీటి వనరుల పరంగా సమృద్ధిగా ఉన్న దేశంగా భావించబడుతున్నప్పటికీ, జనాభా పెరుగుదల, వనరుల దుర్వినియోగం, వాతావరణ మార్పులు వంటి కారణాలతో నీటి సమస్య మరింత తీవ్రమవుతోంది. గ్రామీణ ప్రాంతాలు, పట్టణ ప్రాంతాలు రెండింటిలోనూ నీటి కొరత స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. తాజా నివేదికల ప్రకారం దేశంలోని 60 శాతం జిల్లాలు సంవత్సరానికి కనీసం రెండు నెలలు నీటి కొరతను ఎదుర్కొంటున్నాయి.
వ్యవసాయం ప్రధానంగా నీటిపైనే ఆధారపడి ఉంది. భూగర్భజలాల అధిక వినియోగం, పంటలలో నీటిని అధికంగా వాడే పద్ధతులు రైతులను ఇబ్బందులకు గురిచేస్తున్నాయి. పంటకాలంలో విద్యుత్ సరఫరా లోపం, వర్షాభావం కలిసి రైతుల పరిస్థితిని మరింత క్లిష్టం చేస్తున్నాయి. ఈ పరిస్థితిలో రైతులకు తగిన సాంకేతిక సాయం అందించడం అత్యవసరం.
పట్టణ ప్రాంతాల్లో పరిస్థితి వేరుగా ఉంది. జనాభా విపరీతంగా పెరగడం, భవనాల నిర్మాణం పెరగడం, పారిశ్రామిక రంగం విస్తరించడం వలన నీటి అవసరం గణనీయంగా పెరిగింది. అనేక నగరాల్లో తాగునీటి సరఫరా రోజుకి కొన్ని గంటలపాటు మాత్రమే అందుతోంది. భూగర్భజలాలు వేగంగా తగ్గిపోవడంతో భవిష్యత్తులో నీటి కష్టాలు మరింత పెరిగే అవకాశం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
వాతావరణ మార్పులు కూడా నీటి సమస్యకు ప్రధాన కారణమవుతున్నాయి. ఎండాకాలంలో ఎక్కువ ఉష్ణోగ్రతలు, వర్షకాలంలో అసమాన వర్షపాతం, వరదలు, వర్షాభావం వంటి సమస్యలు ఒకేసారి ఎదురవుతున్నాయి. ఒకవైపు వరదల వల్ల పంటలు నష్టపోతుండగా, మరోవైపు వర్షాభావం రైతులను కృంగదీస్తోంది.
ఈ పరిస్థితులను అధిగమించడానికి ప్రభుత్వం, ప్రజలు కలిసి చర్యలు తీసుకోవాలి. జలసంరక్షణ, వర్షపు నీరు నిల్వచేసే పద్ధతులు, చెరువుల పునరుద్ధరణ, చెట్ల పెంపకం వంటి చర్యలు అత్యంత కీలకం. గ్రామాల్లో చెరువులు, వాగులు, కాలువలు పూడిపోవడంతో నీటి నిల్వలు తగ్గిపోయాయి. వాటిని పునరుద్ధరిస్తే గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నీటి కొరత తగ్గవచ్చు.
పట్టణాల్లో వర్షపు నీటిని భూగర్భజలాలుగా మార్చే విధానం (రెయిన్ వాటర్ హార్వెస్టింగ్) తప్పనిసరిగా అమలు చేయాలి. భవనాల నిర్మాణానికి అనుమతి ఇచ్చేటప్పుడు వర్షపు నీరు నిల్వ చేసే సదుపాయం ఉండాలి. అలాగే నీటి వృథాను తగ్గించే అవగాహన కార్యక్రమాలు కూడా అవసరం.
సాంకేతిక రంగంలో కూడా అనేక మార్గాలు ఉన్నాయి. ఆధునిక సాగు పద్ధతులు, మైక్రో ఇరిగేషన్, డ్రిప్ ఇరిగేషన్ ద్వారా నీటిని ఆదా చేస్తూ పంటలకు తగినంత నీరు అందించవచ్చు. ఇటువంటి పద్ధతులు రైతుల ఆదాయాన్ని పెంచడంతో పాటు నీటి వనరులను కూడా కాపాడతాయి.
ప్రభుత్వం “జల్ జీవన్ మిషన్”, “హరితహారం”, “జల శక్తి అభియాన్” వంటి పథకాలను ప్రవేశపెట్టింది. వీటిని సమర్థంగా అమలు చేస్తే గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో తాగునీటి సమస్యలు తగ్గే అవకాశం ఉంది. అయితే ప్రభుత్వ పథకాలతో పాటు ప్రజల భాగస్వామ్యం కూడా తప్పనిసరి.
పాఠశాలలు, కళాశాలల్లో పిల్లలకు నీటి ప్రాధాన్యం, జలసంరక్షణ పద్ధతులు గురించి అవగాహన కల్పించాలి. చిన్నప్పటి నుంచే నీటి విలువ తెలిసి పెరిగితే భవిష్యత్తులో నీటి వినియోగం మరింత జాగ్రత్తగా ఉంటుంది.
నీటి సమస్య కేవలం పర్యావరణం కోసమే కాకుండా దేశ ఆర్థికాభివృద్ధి, ప్రజల ఆరోగ్యానికి కూడా సంబంధించింది. పరిశ్రమలకు నీరు అందకపోతే ఉత్పత్తి నిలిచిపోతుంది. తాగునీరు అందకపోతే ఆరోగ్య సమస్యలు వస్తాయి. కాబట్టి నీటి వనరులను కాపాడటం ప్రతి ఒక్కరి కర్తవ్యం.
మొత్తానికి, నీటి సమస్య ఒక జాతీయ సవాలుగా మారింది. దీన్ని అధిగమించడానికి ప్రభుత్వాలు, ప్రజలు, సంస్థలు కలసి కృషి చేయాలి. అప్పుడే భవిష్యత్ తరాలకు తగిన నీరు అందించగలం.
Author
