ప్రస్తుత వేగవంతమైన నగర జీవనశైలిలో ఆరోగ్య సమస్యలు పెరుగుతున్నాయి. ఒత్తిడితో కూడిన జీవితం, అనారోగ్యకరమైన అలవాట్లు, శారీరక, మానసిక ఒత్తిడులు – ఇవన్నీ అనేక దీర్ఘకాలిక వ్యాధులకు దారితీస్తున్నాయి. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో, ప్రాచీన భారతీయ సంపద అయిన యోగా, నేచురోపతి (ప్రకృతి చికిత్స) మన ఆరోగ్యాన్ని కాపాడటంలో, మానసిక ప్రశాంతతను అందించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి.
యోగా – ఔషధం లాంటి సాధన
ఒకప్పుడు యోగాను కేవలం ఆధ్యాత్మిక, మానసిక ప్రశాంతత కోసం మాత్రమే ఉపయోగించేవారు. ఇప్పుడు ఇది అనేక అనారోగ్యాలకు చికిత్సా మార్గంగా మారింది. ఆధునిక వైద్యంలోనూ దీర్ఘకాలిక వ్యాధుల నివారణ, నియంత్రణలో యోగాసనాల ప్రాముఖ్యత పెరిగింది. ప్రతి వ్యాధికి తగిన ఆసనం ఉండటం విశేషం. దినచర్యలో యోగా ఆసనాలను చేర్చడం ద్వారా, కొన్నిసార్లు మందులు లేకుండానే లేదా మందులతో పాటు ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపర్చుకోవచ్చు. అనేక మంది మందులపై ఆధారపడే బాధితులకు యోగా ఒక ప్రత్యామ్నాయ చికిత్సగా మారుతోంది.
యోగా వల్ల కలిగే ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు
- శరీర స్థితిస్థాపక శక్తి పెరుగుతుంది: యోగా ద్వారా శరీరానికి కావాల్సిన బలాన్ని, నాడీ వ్యవస్థ, రక్తప్రసరణ, జీర్ణవ్యవస్థ ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపర్చుకోవచ్చు.
- రోగనిరోధక శక్తి పెరుగుతుంది: శరీరం కొత్త వ్యాధులకు గురికాకుండా ఉండటానికి సహాయపడుతుంది.
- ప్రాణాయామం, ధ్యానం, ఆసనాలు: ఇవి శరీరాన్ని, మనసును ప్రశాంతంగా ఉంచి, అనారోగ్యాల నుంచి త్వరగా కోలుకోవడానికి సహాయపడతాయి.
- ప్రతి వ్యాధికి ప్రత్యేక ఆసనాలు: ఉదాహరణకు, శ్వాస సంబంధిత సమస్యలకు భస్త్రిక ప్రాణాయామం, ధనురాసనం; డయాబెటిస్కు పవనముక్తాసనం, అర్ధ మత్స్యేంద్రాసనం, సూర్య నమస్కారాలు; జీర్ణ సమస్యలకు పశ్చిమోత్తానాసనం, వజ్రాసనం; మైగ్రేన్కు శశాంకాసనం, పద్మాసనం, బ్రహ్మరి ప్రాణాయామం; ఊబకాయానికి సూర్య నమస్కారాలు, నవక్రియాసనాలు, త్రికోణాసనం; మానసిక సమస్యలకు ధ్యానం, అనులోమవిలోమ ప్రాణాయామం వంటి ఆసనాలు సూచించబడుతున్నాయి.
నేచురోపతి – ప్రకృతి ఆధారిత ఆరోగ్య సంరక్షణ
నేచురోపతి అనేది ప్రకృతి శక్తుల ద్వారా శరీరాన్ని స్వతహాగా నయం చేసుకునే విధానాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది. ఇందులో ఆహారం, నీరు, వాయువు, సూర్యకాంతి, మట్టి, వ్యాయామం, విశ్రాంతి, ధ్యానం వంటి సహజ మార్గాలు ఉపయోగిస్తారు. ఇది శరీరంలోని విషపదార్థాలను తొలగించడంలో, జీవక్రియను మెరుగుపర్చడంలో సహాయపడుతుంది.
యోగా, నేచురోపతి కలిపి సంపూర్ణ ఆరోగ్యానికి మార్గం
ఈ రెండు పద్ధతులు కలిపి పాటిస్తే, శారీరక, మానసిక, ఆధ్యాత్మిక ఆరోగ్యాన్ని సమతుల్యం చేయవచ్చు. యోగా ద్వారా శరీరాన్ని బలపరిచేలా, నేచురోపతి ద్వారా శరీరాన్ని శుభ్రపరిచేలా చేయవచ్చు. అనేక అధ్యయనాలు కూడా దీన్ని నిరూపిస్తున్నాయి. ఉదాహరణకు, అమెరికన్ కాలేజ్ ఆఫ్ ఫిజీషియన్స్ యోగాను నాన్-ఫార్మాస్యూటికల్ చికిత్సగా సూచిస్తోంది. యోగా గుండె జబ్బులు, నడుము నొప్పి, మైగ్రేన్, ఆర్థరైటిస్ వంటి సమస్యలకు ఉపశమనం ఇస్తుందని పరిశోధనలు చెబుతున్నాయి. ఎనిమిది వారాల యోగా సాధనతో మోచేయి, మోకాలి కండరాల బలం 10–30% పెరగడమే కాకుండా, కీళ్ల ఫ్లెక్సిబిలిటీ 13–188% పెరుగుతుందని తేలింది. అలాగే, యోగా మానసిక ఆరోగ్యాన్ని మెరుగుపర్చడంలో, ఒత్తిడిని తగ్గించడంలో, హ్యాపీ హార్మోన్లను విడుదల చేయడంలో సహాయపడుతుంది.
యోగా సాధనలో పాటించాల్సిన జాగ్రత్తలు
- నిద్ర లేచిన వెంటనే కాకుండా, కాలకృత్యాలు తీర్చుకుని పరగడుపున యోగా చేయాలి.
- శరీర పరిస్థితిని తెలుసుకుని, నిపుణుల శిక్షణలో యోగా ప్రారంభించాలి.
- యోగా ఏ ఒక్క రోజులో ఫలితమివ్వదు. దినచర్యలో భాగంగా దీన్ని కొనసాగిస్తేనే దీర్ఘకాలిక ప్రయోజనాలు ఉంటాయి.
యోగా దినోత్సవం – ప్రపంచానికి భారతదేశం అందించిన గొప్ప సంపద
ప్రతి సంవత్సరం జూన్ 21న అంతర్జాతీయ యోగా దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంటారు. ఇది యోగా ప్రాముఖ్యతను ప్రపంచానికి చాటిచెప్పే రోజు. 2025లో “యోగా ఫర్ వన్ ఎర్త్, వన్ హెల్త్” అనే థీమ్తో యోగా దినోత్సవం జరుపుకుంటున్నారు. యోగా కేవలం శారీరక ఆరోగ్యానికి మాత్రమే కాదు, మానసిక, ఆధ్యాత్మిక ఆరోగ్యానికి కూడా మార్గదర్శకంగా నిలుస్తోంది.
ముగింపు
యోగా, నేచురోపతి పద్ధతులు సంపూర్ణ ఆరోగ్యానికి సహజమైన, శాశ్వతమైన మార్గాలు. ఇవి మందులతో పాటు అనుసరించవచ్చు లేదా కొన్నిసార్లు ప్రత్యామ్నాయంగా కూడా ఉపయోగించవచ్చు. ప్రాచీన భారతీయ సంపద అయిన యోగా, నేచురోపతి ద్వారా ఆరోగ్యాన్ని, ప్రశాంతతను సంపాదించుకోవచ్చు.