తెలంగాణ చరిత్రలో ఒక ముఖ్యమైన జిల్లాగా నిలిచిన నల్లగొండ జిల్లా, చారిత్రక సంపదకు, వారసత్వ విశిష్టతకు పుట్టినిల్లు. కాకతీయుల నిర్మాణ సంపదకు, బౌద్ధ మత ఆనవాళ్లకు నిలయంగా ఉన్న ఈ జిల్లా, ప్రాచీన భారత చరిత్రకు జీవనాధారంగా నిలుస్తుంది. ఇక్కడికి వచ్చే ప్రతి అడుగు, చరిత్రతో మిళితమై ఉంటుంది. ఇటీవలి కాలంలో, నల్లగొండ జిల్లాలోని యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లా మోటకొండూరు మండలం చాడ గ్రామంలో ఒక ప్రత్యేకమైన చారిత్రక శాసనం వెలుగు చూసింది.
చాడ గ్రామంలో బౌద్ధమతానికి సంబంధించిన అవశేషాలు లభించడం కొత్త విషయం కాదు. 2012లో ఈ గ్రామాన్ని బౌద్ధ పరిరక్షణ కేంద్రంగా గుర్తించిన తర్వాత పురావస్తుశాఖ అధికారులు అనేక తవ్వకాలను నిర్వహించారు. ఈ తవ్వకాల్లో బౌద్ధ చైత్యాలు, విగ్రహాలు, చిన్న చాపలు లాంటి అనేక అవశేషాలు బయటపడుతూ వస్తున్నాయి. అయితే నెల రోజుల క్రితం ఒక తవ్వకంలో మెరుస్తూ కనిపించిన రాయి, దానిపై కనిపించిన రాతలే చరిత్రలో మరో కొత్త అధ్యాయాన్ని ప్రారంభించాయి.
దానిపై ఉన్న రాతలు చూస్తే అది సాధారణ రాతలు కాదని, ఒక ప్రత్యేకమైన లిపి అని గుర్తించారు. ఇది చరిత్రలో అత్యంత ప్రాచీనమైన లిపుల్లో ఒకటైన బ్రాహ్మి లిపిగా గుర్తించబడింది. ఈ లిపి భారతదేశ చరిత్రలో ఒక ముఖ్యమైన స్థానాన్ని పొందింది. మహానుభావులు, చారిత్రకులు బ్రాహ్మి లిపిని భారత సైనిక సామ్రాజ్యాల కాలంలో వాడినట్లుగా గుర్తించారు. అశోకుడి శాసనాలు, శాతవాహన రాజుల కాలంలో రూపొందించిన శాసనాలు, నాణేలు, శిలా శాసనాలలో ఈ లిపిని విస్తృతంగా ఉపయోగించినట్లు చరిత్రలో వివరాలు ఉన్నాయి.
పురావస్తుశాఖ అధికారులు ఈ శాసనంపై పరిశీలనలు జరిపి, ఇది 2వ శతాబ్దానికి చెందినది అని నిర్ధారించారు. ఈ శాసనం ప్రాకృత భాషలో ఉండగా, బ్రాహ్మి లిపిలో చెక్కబడింది. శాతవాహనులు, బౌద్ధ మత విశ్వవృద్ధికి తోడ్పడిన సామ్రాజ్యాలు, ఆ కాలంలో విస్తృతమైన సంస్కృతీ విలువలను వ్యాప్తి చేశారు. బ్రాహ్మి లిపి వలన, ఆ కాలపు చరిత్ర, సామాజిక, ఆర్థిక, మత స్థితిగతులను అర్థం చేసుకోవడానికి సులువుగా మారుతుంది.
చాడ గ్రామంలో వెలుగులోకి వచ్చిన ఈ శాసనాన్ని హైదరాబాద్కు తరలించి పూర్తి స్థాయిలో అధ్యయనం చేయడానికి అధికారులు ఏర్పాట్లు చేస్తున్నారు. ఈ అధ్యయనంలో శాసనంలోని రాతల ద్వారా ఆ కాలంలో ఉన్న రాజవంశాల గురించి, బౌద్ధ మత విస్తరణ గురించి, స్థానిక పరిపాలన విధానాల గురించి ముఖ్యమైన వివరాలు వెలుగు చూడనున్నాయి.
ఇలాంటి శాసనాలు బయట పడటం ద్వారా తెలంగాణ చరిత్రలో ఉన్న బౌద్ధమత స్థితిగతులను, ఆ కాలపు సమాజ జీవన విధానాలను తెలుసుకునే అవకాశం కలుగుతుంది. చారిత్రకంగా ముఖ్యమైన ఈ లిపి శాసనాలు, భారతదేశంలో లిపుల అభివృద్ధి చరిత్రకు కీలక ఆధారాలను అందిస్తాయి.
ప్రాచీన కాలంలో ఉపయోగించిన బ్రాహ్మి లిపి భారతదేశంలో లిపి అభివృద్ధికి మూలాధారం. ఈ లిపి ద్వారా మనకు అందిన శాసనాలు మనకు సృష్టించిన చరిత్రను విశ్లేషించుకునే అవకాశం ఇస్తాయి. Telanganaలో బ్రాహ్మి లిపి శాసనం లభించడం, రాష్ట్ర చరిత్రకు ఒక కొత్త వంతు చేర్చినట్లే. ఇది నల్లగొండ జిల్లాకు మాత్రమే కాదు, మొత్తం భారత చరిత్రకు గర్వకారణం.
ఈ శాసనంపై పూర్తి వివరాలు పరిశీలించిన తర్వాత మరిన్ని చారిత్రక విశేషాలు వెలుగు చూడవచ్చునని పురావస్తుశాఖ అధికారులు తెలిపారు. చాడ గ్రామంలో ఇంకా తవ్వకాలు జరుగుతున్నందున, భవిష్యత్తులో మరిన్ని బౌద్ధ అవశేషాలు, శాసనాలు బయటపడే అవకాశముంది. చరిత్ర ప్రేమికులు, పరిశోధకులు ఈ విషయాన్ని ఆసక్తిగా ఎదురుచూస్తున్నారు. ఈ శాసనాల ద్వారా తెలంగాణలో బౌద్ధ మతం అభివృద్ధి, బౌద్ధ విరాళం కేంద్రాలు, ఆ కాలపు సామాజిక వ్యవస్థలకు సంబంధించిన కీలకమైన ఆధారాలు లభిస్తాయి.
ఈ ఘటన ద్వారా మనం తెలుసుకోవాల్సిన విషయం ఏమిటంటే, చరిత్ర కేవలం పుస్తకాల్లోనే ఉండదు. అది మన చుట్టూ ఉన్న ప్రతి మట్టిలో, ప్రతి రాయిలో, ప్రతి శిల్పంలో దాగి ఉంటుంది. ఈ బ్రాహ్మి లిపి శాసనం ద్వారా మనం మన చరిత్రను మరింత లోతుగా తెలుసుకోవడానికి అవకాశాన్ని పొందుతున్నాం. మన తెలంగాణ చరిత్రలో ఇది మరొక అద్భుతమైన అధ్యాయం.
Author
