Free Electricity Trading అనేది సాధారణంగా వినడానికి అసాధ్యంగా అనిపించినా, భారత ఇంధన ఎక్స్ఛేంజీ (IEX)లో ఇది నిజమైంది. లక్షల రూపాయల ఖర్చుతో ఉత్పత్తి చేస్తున్న విద్యుత్ను డిస్కంలకు ఉచితంగా అందించాల్సిన పరిస్థితి శుక్రవారం ఏర్పడింది. మే డే సందర్భంగా దేశవ్యాప్తంగా ప్రభుత్వ, ప్రైవేటు సంస్థలకు సెలవు కావడంతో కరెంటు వినియోగం ఒక్కసారిగా పడిపోయింది. ఫలితంగా మార్కెట్లో విద్యుత్ డిమాండ్ తగ్గి, ధరలు కనిష్ఠ స్థాయికి చేరుకున్నాయి.
ఉదయం 10:30 నుండి 10:45 మధ్య ఉన్న శ్లాబులో విద్యుత్ ధర సున్నాగా నమోదైంది. సాధారణంగా విద్యుత్ పంపిణీ సంస్థలు యూనిట్ ధర చెల్లించి కరెంటు కొనుగోలు చేస్తాయి, కానీ ఈ అరుదైన సందర్భంలో సరఫరాదారులు కొనేవారు లేక ఉచితంగా ఇచ్చేయాల్సి వచ్చింది. భారత విద్యుత్ చరిత్రలో ఇదొక వింతైన మరియు ఆసక్తికరమైన పరిణామం.
కరెంటు ధర సున్నాకి పడిపోవడానికి గల కారణాలు
Free Electricity Trading ఏర్పడటానికి ప్రధాన కారణం దేశవ్యాప్తంగా పరిశ్రమలు మరియు కార్యాలయాలు మూతపడటం. కార్మికుల దినోత్సవం కావడంతో విద్యుత్ వినియోగం ఊహించని విధంగా తగ్గింది. మరోవైపు, విద్యుత్ ఉత్పత్తి కేంద్రాలు తమ ఉత్పత్తిని ఒక్కసారిగా నిలిపివేయలేవు. థర్మల్ పవర్ ప్లాంట్లు వంటివి నిరంతరం నడవాల్సి ఉంటుంది, దీనివల్ల గ్రిడ్లో విద్యుత్ మిగిలిపోయింది.
ఐఈఎక్స్లో ప్రతి పావుగంటకు ఒక శ్లాబ్ విధానంలో ధర నిర్ణయించబడుతుంది. డిమాండ్ లేని సమయంలో ఉత్పత్తి కొనసాగడం వల్ల గ్రిడ్ స్థిరత్వం దెబ్బతినకుండా ఉండటానికి, ఉత్పత్తిదారులు తమ విద్యుత్ను అతి తక్కువ ధరకు లేదా ఉచితంగా విక్రయించడానికి సిద్ధపడ్డారు. దీనివల్ల కొన్ని గంటల పాటు మార్కెట్లో కరెంటు ఉచితంగా లభించింది.
ఐఈఎక్స్ (IEX) బిడ్డింగ్ ప్రక్రియ ఎలా పనిచేస్తుంది?
Free Electricity Trading వెనుక ఉన్న సాంకేతికతను అర్థం చేసుకోవాలంటే ఐఈఎక్స్ బిడ్డింగ్ విధానాన్ని చూడాలి. ఇక్కడ విద్యుత్ విక్రయించే సంస్థలు మరియు కొనుగోలు చేసే డిస్కంలు ఒక రోజు ముందే తమ బిడ్లను దాఖలు చేస్తాయి. ధరల శ్రేణి ఒక విభాగంలో ఒక పైసా నుండి గరిష్ఠంగా రూ.10 వరకు, మరో విభాగంలో రూ.20 వరకు ఉంటుంది.
శుక్రవారం జరిగిన బిడ్డింగ్లో విక్రయ బిడ్లు కొనుగోలు బిడ్ల కన్నా ఏకంగా 7.7 రెట్లు అధికంగా వచ్చాయి. అంటే మార్కెట్లో విద్యుత్ లభ్యత భారీగా ఉంది కానీ కొనేవారు ఎవరూ లేరు. ఈ పోటీ వల్ల ధరలు క్రమంగా తగ్గి చివరికి ఉచితం (Zero cost) స్థాయికి చేరుకున్నాయి.
సరఫరా మరియు డిమాండ్ మధ్య భారీ వ్యత్యాసం
ఈ Free Electricity Trading సమయంలో తెలంగాణ వంటి రాష్ట్రాలకు ఎటువంటి లబ్ధి చేకూరలేదు. ఆ సమయంలో తెలంగాణ డిస్కంలు ఐఈఎక్స్లో విద్యుత్ కొనుగోలు కోసం బిడ్లు దాఖలు చేయకపోవడమే ఇందుకు కారణం. రాష్ట్రంలో అప్పటికే తగినంత విద్యుత్ లభ్యత ఉండటంతో అధికారులు అదనపు కొనుగోళ్లకు మొగ్గు చూపలేదు.
అయితే, ఇతర రాష్ట్రాల డిస్కంలు ఈ అవకాశాన్ని వినియోగించుకుని ఉచితంగా కరెంటును పొందగలిగాయి. దేశవ్యాప్తంగా ఉత్పత్తి కేంద్రాల మధ్య ఉన్న పోటీ, వినియోగంలో వచ్చిన ఆకస్మిక తగ్గుదల ఇంధన మార్కెట్లో ఇటువంటి ఒడిదుడుకులకు దారితీస్తాయి. ఇది వినియోగదారులకు నేరుగా లబ్ధి చేకూర్చకపోయినా, పంపిణీ సంస్థల ఆర్థిక భారాన్ని తగ్గిస్తుంది.
భధ్యత్తు ఇంధన మార్కెట్ పై ప్రభావం
Free Electricity Trading అనేది విద్యుత్ మార్కెట్లో అరుదుగా సంభవించే ఒక ఆర్థిక అద్భుతం. డిమాండ్ మరియు సరఫరా మధ్య సమతుల్యత దెబ్బతిన్నప్పుడు ఇటువంటి పరిస్థితులు ఎదురవుతాయి. భవిష్యత్తులో పునరుత్పాదక ఇంధన వనరులు పెరిగినప్పుడు ఇటువంటి సంఘటనలు మరింత తరచుగా జరిగే అవకాశం ఉంది. ఇది విద్యుత్ రంగాన్ని మరింత పారదర్శకంగా మరియు సమర్థవంతంగా మార్చడానికి దోహదపడుతుంది.
