నెల రోజుల ముఖ్యమంత్రిగా చరిత్ర సృష్టించిన నాదెండ్ల భాస్కరరావు జీవన ప్రస్థానం
కె. రాంబాబు, చీఫ్ ఆఫ్ బ్యూరో, విజయవాడ
విజయవాడ:ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయ చరిత్రలో అత్యంత సంచలనాత్మకమైన నాయకుడు, కేవలం 31 రోజుల పాటు ముఖ్యమంత్రిగా పనిచేసి చరిత్రలో ఒక ప్రత్యేక అధ్యాయాన్ని లిఖించుకున్న నాదెండ్ల భాస్కరరావు (90) గారు ఇకలేరు. 2026, ఏప్రిల్ 22న హైదరాబాద్లోని కాంటినెంటల్ ఆసుపత్రిలో ఆయన తుదిశ్వాస విడిచారు. ఒక సామాన్య న్యాయవాదిగా జీవితాన్ని ప్రారంభించి, ముఖ్యమంత్రి పీఠాన్ని అధిష్టించే వరకు సాగిన ఆయన ప్రస్థానం ఎన్నో మలుపులతో కూడుకున్నది.
ఆయన జననం నుండి మరణం వరకు సాగిన సుదీర్ఘ రాజకీయ
బాల్యం మరియు విద్యాభ్యాసం (ఆరంభం)
నాదెండ్ల భాస్కరరావు 1935, జూన్ 23న గుంటూరులో జన్మించారు. ఆయన తండ్రి పిచ్చయ్య. విద్యాభ్యాసం అంతా గుంటూరు మరియు హైదరాబాద్లలో సాగింది. ఉస్మానియా విశ్వవిద్యాలయం నుండి ఆయన బి.ఏ., ఎల్.ఎల్.బి (BA, LLB) పట్టా పొందారు. రాజకీయాల్లోకి రాకముందు ఆయన కొన్నాళ్లు సమర్థవంతమైన న్యాయవాదిగా (Lawyer) పనిచేశారు. 1958లో లలిత గారితో ఆయన వివాహం జరిగింది.
రాజకీయ అరంగేట్రం (కాంగ్రెస్ హయాం)
యువకుడిగా ఉన్నప్పుడే రాజకీయాలపై ఆసక్తితో కాంగ్రెస్ పార్టీలో చేరారు.
1978: విజయవాడ తూర్పు నియోజకవర్గం నుండి కాంగ్రెస్ అభ్యర్థిగా పోటీ చేసి తొలిసారి ఎమ్మెల్యేగా గెలుపొందారు.
అప్పటి ముఖ్యమంత్రి మర్రి చెన్నారెడ్డి మంత్రివర్గంలో రాష్ట్ర మంత్రిగా పనిచేశారు. కాంగ్రెస్ పార్టీలో ఆయన ఒక కీలక నాయకుడిగా ఎదిగారు.
టీడీపీ స్థాపనలో ‘ద్వితీయ’ స్థానం
1982లో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయ ముఖచిత్రం మారింది. సినిమా రంగంలో రారాజుగా ఉన్న ఎన్టీ రామారావు (NTR) రాజకీయాల్లోకి రావాలని నిర్ణయించుకున్నప్పుడు, ఆయనకు రాజకీయ మెలకువలు నేర్పిన గురువుగా నాదెండ్ల భాస్కరరావు నిలిచారు.
తెలుగుదేశం పార్టీ (TDP) ఆవిర్భావంలో ఎన్టీఆర్తో సమానంగా నాదెండ్ల చక్రం తిప్పారు. పార్టీకి ఆయన సహ-వ్యవస్థాపకుడిగా (Co-founder) గుర్తింపు పొందారు.
1983 ఎన్నికల్లో టీడీపీ ప్రభంజనం సృష్టించి అధికారంలోకి వచ్చినప్పుడు, ఎన్టీఆర్ మంత్రివర్గంలో కీలకమైన ఆర్థిక మంత్రి (Finance Minister) బాధ్యతలు చేపట్టారు.
ఆగస్టు సంక్షోభం – 1984 (చరిత్ర సృష్టించిన మలుపు)
నాదెండ్ల రాజకీయ జీవితంలోనే కాదు, దేశ రాజకీయాల్లోనే 1984 ఆగస్టు నెల ఒక సంచలనం.
ఆగస్టు 1984: ముఖ్యమంత్రి ఎన్టీఆర్ గుండె శస్త్రచికిత్స కోసం అమెరికా వెళ్లారు. ఇదే అదనుగా భావించిన నాదెండ్ల, పార్టీలో ఎమ్మెల్యేలను కూడగట్టి కాంగ్రెస్ మద్దతుతో తిరుగుబాటు చేశారు.
అప్పటి గవర్నర్ రాంలాల్ సాయంతో, ఎన్టీఆర్ ప్రభుత్వాన్ని బర్తరఫ్ చేయించి, 1984 ఆగస్టు 16న నాదెండ్ల భాస్కరరావు ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు.
దీంతో ఎన్టీఆర్ ‘ప్రజాస్వామ్య పునరుద్ధరణ’ ఉద్యమం (Save Democracy) చేపట్టారు. నెల రోజుల పాటు సాగిన ఉత్కంఠభరితమైన పరిణామాల తర్వాత, నాదెండ్ల మెజారిటీ నిరూపించుకోలేకపోయారు.
కేవలం 31 రోజులకే (సెప్టెంబర్ 16, 1984న) ఆయన పదవికి రాజీనామా చేయాల్సి వచ్చింది. అలా అత్యంత తక్కువ కాలం సీఎం చేసిన నేతగా రికార్డుల్లో నిలిచారు.
అనంతర ప్రయాణం (ఒడిదుడుకులు)
ఆ తర్వాత ఆయన రాజకీయ ప్రయాణం అనేక మలుపులు తిరిగింది:
ముఖ్యమంత్రి పదవి పోయాక, “ప్రజాస్వామ్య తెలుగుదేశం” అనే పార్టీ పెట్టారు కానీ అది నిలదొక్కుకోలేదు.
తర్వాత తిరిగి తన సొంతగూటికే (కాంగ్రెస్) చేరారు. 1998లో ఖమ్మం లోక్సభ నియోజకవర్గం నుండి కాంగ్రెస్ ఎంపీగా గెలుపొందారు.
చివరి దశలో, 2019లో ఆయన భారతీయ జనతా పార్టీ (BJP) లో చేరారు. అప్పటి నుండి క్రియాశీల రాజకీయాలకు దూరంగా ఉంటూ వస్తున్నారు.
కుటుంబం మరియు అంతిమ వీడ్కోలు
ఆయనకు ఇద్దరు కుమారులు. అందులో ఒకరైన నాదెండ్ల మనోహర్ రాజకీయ వారసత్వాన్ని పుణికిపుచ్చుకున్నారు. ప్రస్తుతం ఆయన ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వంలో పౌరసరఫరాల శాఖ మంత్రిగా ఉన్నారు.
వయోభారంతో, శ్వాస సంబంధిత సమస్యలతో బాధపడుతూ 2026 ఏప్రిల్ 22న నాదెండ్ల భాస్కరరావు కన్నుమూశారు.
ఆయన అంత్యక్రియలు గురువారం (ఏప్రిల్ 23) సాయంత్రం హైదరాబాద్లోని పంజాగుట్ట స్మశానవాటికలో అధికారిక లాంఛనాలతో జరగనున్నాయి.
మాజీ ముఖ్యమంత్రి నాదెండ్ల భాస్కరరావు కి తెనాలితో విడదీయలేని అనుబంధం ఉంది. ఆయన రాజకీయ జీవితంలో తెనాలి ఒక కీలకమైన మలుపుగా నిలిచింది.
ఎమ్మెల్యేగా విజయం: 1984 రాజకీయ సంక్షోభం తర్వాత, ఆయన తిరిగి కాంగ్రెస్లో చేరారు. 1989 శాసనసభ ఎన్నికల్లో తెనాలి నియోజకవర్గం నుండి పోటీ చేసి భారీ మెజారిటీతో ఎమ్మెల్యేగా విజయం సాధించారు.
ఓటమి: 1994లో కూడా ఇదే నియోజకవర్గం నుండి పోటీ చేసినప్పటికీ, ఆ ఎన్నికల్లో ఆయన ఓటమి పాలయ్యారు.
రాజకీయ పునాది: విజయవాడ నుండి తన రాజకీయ ప్రస్థానం మొదలైనప్పటికీ, తెనాలి ప్రజలు ఆయనకు అండగా నిలిచి అసెంబ్లీకి పంపారు.
రాజకీయ వారసత్వం – నాదెండ్ల మనోహర్
తండ్రి బాటలో: నాదెండ్ల భాస్కరరావు కుమారుడు నాదెండ్ల మనోహర్ తెనాలిని తన రాజకీయ స్థావరంగా మార్చుకున్నారు.
చారిత్రాత్మక విజయాలు: ఆయన 2004 మరియు 2009 ఎన్నికల్లో వరుసగా తెనాలి నుండి ఎమ్మెల్యేగా గెలుపొందారు. ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీకి చివరి స్పీకర్గా పనిచేసినప్పుడు కూడా ఆయన తెనాలి ప్రతినిధిగానే ఉన్నారు.
ప్రస్తుత పాత్ర: 2024 ఎన్నికల్లో జనసేన పార్టీ తరపున తెనాలి నుండి మూడవసారి ఎమ్మెల్యేగా గెలిచి, ప్రస్తుతం ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వంలో పౌరసరఫరాల శాఖ మంత్రిగా కొనసాగుతున్నారు.
తెనాలి రాజకీయ ప్రాముఖ్యత
తెనాలి నియోజకవర్గం అంటే నాదెండ్ల కుటుంబానికి ఒక పెట్టని కోట లాంటిది. ఇద్దరు మాజీ ముఖ్యమంత్రులు (నాదెండ్ల భాస్కరరావు మరియు కొణిజేటి రోశయ్య) ఇక్కడి నుండి పోటీ చేసిన చరిత్ర ఉంది. రాజకీయ చైతన్యం ఉన్న ఈ ప్రాంతం నాదెండ్ల కుటుంబానికి దశాబ్దాలుగా గుర్తింపునిస్తూనే ఉంది.
నాదెండ్ల భాస్కరరావు గారికి CITY NEWS TELUGU యాజమాన్యం నివాళులు అర్పిస్తూ, ఆయన కుటుంబ సభ్యులకు మా ప్రగాఢ సానుభూతి తెలియజేస్తున్నాము
